Hoe lang is hoesten nog normaal?

Zo werd er een onderzoek gepubliceerd in een Amerikaans vakblad, over hoesten. Hoe lang denkt u dat de gemiddelde patiënt inschat dat hoesten duurt? En hoe lang duurt het in werkelijkheid? De getallen liggen nogal uit elkaar. De verwachting van de patiënt is dat het hoesten tussen de 5 en 9 dagen duurt. In werkelijkheid blijkt dat 18 dagen te zijn, 2-3x langer dus!

En wat we als huisarts eigenlijk al wisten, antibiotica helpen niet om de duur van het hoesten te verkorten. Gelukkig staat deze informatie ook al in onze eigen huisartsenstandaarden. De richtlijnen die onze beroepsorganisatie voor ons maakt.

Slijmoplossers tegen de hoest?

Veel mensen die ik op het spreekuur zie, hebben zelf al wat hoestmiddeltjes geprobeerd. Populair zijn de “slijmoplossers”, zoals broomhexine en acetylcysteine. Zowel patiënten als apothekersassistentes en drogisterijen maken altijd onderscheid tussen een hoest die “vast” zit of eentje die “los” zit.

Onderzoek toont echter aan dat dit soort middelen vrijwel geen effect hebben. Hoesten komt vaak voort uit prikkeling van het slijmvlies van de luchtwegen. Als daar slijm bij geproduceerd wordt, is dat meer een gevolg van die prikkeling, dan een oorzaak. Los komt het vanzelf wel. Alleen als er sprake zou zijn van heel veel dik, taai slijm, zou zo’n slijmoplosser nog wel wat kunnen doen. Maar dan werkt het nog pas na 5 dagen. Over het algemeen geldt dus dat slijmoplossers erg weinig bijdragen aan het bestrijden van hoest.

Hoestprikkelremmers

Dan zijn er nog de hoestprikkelremmers. Bekende voorbeelden zijn noscapine, codeine, dextromethorfan. Ook hiervan is wetenschappelijk gezien weinig bewijs voor de werkzaamheid.

Toch adviseer ik ze wel eens of schrijf ze voor, bij hele hardnekkige en vervelende hoest. Dat is grotendeels “experience based”, gebaseerd op een inschatting van wat je in de praktijk aan resultaat terugziet.

Longontsteking?

De vraag waar veel mensen mee komen is natuurlijk vaak: Zit er geen longontsteking of iets anders ernstigs achter mijn hoest. Vaak is de rechtstreekse vraag: Wilt u even naar mijn longen luisteren? Ook hiervoor geldt: in de overgrote meerderheid van de gevallen zit er niets ernstigs achter. Bovendien is het veel belangrijker wat er aan bijkomende verschijnselen is. Duidelijke alarmsignalen zijn hoge koorts, benauwdheid, versnelde ademhaling. Dat zegt veel meer over de kans dat er iets ernstigs achter zit.

Zeldzamere oorzaken

Waar meer dan 90% van de hoesters uiteindelijk de diagnose “bovenste luchtweginfectie” krijgen (verkoudheid, griep, bijholteontsteking), zijn er toch nog wel eens wat addertjes onder het gras.

De afgelopen weken werd ik bijvoorbeeld geconfronteerd met een longembolie, een bloedstolseltje in de longen. Ook zag ik een langdurige hoest veroorzaakt door een langer durende bijholteontsteking. Het slijm loopt dan achter uit de holtes de luchtpijp in en veroorzaakt daar prikkeling. Ook zuurbranden kan hoesten geven. Om het lastig te maken ervaren mensen dat zuurbranden niet eens altijd als zodanig.

Een bekende instinker is de bijwerking hoest bij sommige medicijnen gebruikt tegen hoge bloeddruk. Dat zijn de ACE-remmers, middelen als lisinopril, enalapril, fosinopril. Ook kan hartfalen als eerste signaal hoesten geven. COPD (chronische bronchitis en longemfyseem) kan hoesten als klacht geven. En uiteraard kan longkanker ook langdurige hoest als eerste klacht geven.

Toch hoop ik dat het duidelijk is dat al deze laatst genoemde aandoeningen vaak andere signalen geven dan alleen maar hoesten. Voor een huisarts blijft het een uitdaging om tussen alle “gewone” hoesters, de ziektes er uit te halen die echt een andere behandeling nodig hebben.