Iedereen kent wel meerdere mensen die overgewicht hebben. Overgewicht is een groeiend gezondheidsprobleem, dat epidemische vormen begint aan te nemen. Bijna de helft van de volwassenen heeft in meer of mindere mate overgewicht.

Overgewicht bij kinderen zorgwekkend

Onder kinderen lijken de aantallen minder dramatisch (afhankelijk van de leeftijdscategorie tussen de 10 en 20%); maar de snelle stijging is meer dan zorgwekkend. Zorgwekkend, vanwege de gezondheidsproblemen en kwaliteit van leven op lange termijn. Is overgewicht altijd een geval van eigen schuld? Of spelen er toch meer factoren een rol? En belangrijk: ondanks dat overgewicht een ‘normaal’ fenomeen is in het straatbeeld, worden deze mensen en kinderen wel als volwaardig gezien?

Liever geen ‘dikke Alfie’ vriendje

In Groot-Brittannië is onlangs een onderzoek verschenen waarin onderzocht werd hoe kinderen staan tegenover leeftijdsgenootjes die dik, dun of gehandicapt waren. Door middel van een platenboek met een karakter, genaamd Alfie, werd gekeken met welke eigenschappen de drie verschillende ‘Alfie’s’ geassocieerd werden.

Kinderen zouden ‘dikke Alfie’ minder snel uitnodigen op feestjes, associeerden hem eerder met ‘stout’ gedrag en bovenal: ze zouden liever geen vriendjes zijn met de jongen met overgewicht.
De uitkomst mag opmerkelijk genoemd worden aangezien het aantal kinderen met overgewicht toch behoorlijk fors is en ook stijgende. Ofwel, in elke klas op de basisschool zullen toch gemiddeld 3 of meer kinderen zitten met overgewicht. Kinderen met overgewicht zijn dus geen uitzondering in het straatbeeld, dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld kinderen in een rolstoel.

Kwaliteiten onderschat

Het stempeltje wat kinderen met overgewicht van andere kinderen krijgen wordt – bewust of onbewust – makkelijk overgenomen door volwassenen. Leraren, sportcoaches, etc. Het risico dat een kind met overgewicht zich minder goed ontwikkelt en zijn kwaliteiten onderschat worden, ligt op de loer en wellicht wordt dit zelfs een ‘selffulfilling prophecy’. Als een kind wordt behandeld als zijnde minder intelligent, gaat hij of zij daar uiteindelijk zelf in geloven en zich naar gedragen.

Stigma moeilijk te veranderen

Het stigma dat iemand met overgewicht dom is, gebrek aan wilskracht heeft en maar alles vreet wat los en vast zit is moeilijk om te veranderen. Dit terwijl het meer en meer duidelijk wordt dat de ‘overgewichtepidemie’ een veel complexer probleem is dan te veel eten en te weinig bewegen. Wellicht vergt de aanpak van overgewicht dan ook een geheel andere aanpak. De standaard dieetinterventies en beweegprogramma’s leveren namelijk nog altijd niet het gewenste resultaat op.

Overgewicht kent vele oorzaken

Het ontstaan van obesitas is een extreem complex probleem. Het heeft te maken met culturele, sociale, economische en maatschappelijke factoren. Met de marketing van fabrikanten tot de roltrappen in winkels. Van het gebrek aan geld voor een sportclub tot de goedkope cheeseburger om de hoek. Met het gebrek aan kennis over voeding tot het matige aanbod van schoolkantines. Met het gebrek aan overheidsbeleid tot kunstmatige stoffen in onze voeding die de hormoonhuishouding verstoren.

Accepteren om bespreekbaar te maken

Voordat duidelijk is hoe we overgewicht en obesitas effectief kunnen voorkomen en aanpakken, vind ik het niet meer dan terecht dat we accepteren dat er nu eenmaal veel mensen – om welke reden dan ook – kampen met (fors) overgewicht en er vooral bij stil staan dat dit niets met hun karakter of intelligentie te maken heeft. Wellicht ligt hier een taak voor zowel ouders, coaches als leraren om (hun) kinderen dit mee te geven. Niet om het probleem – wat het wel degelijk is – te bagatelliseren. Maar om het bespreekbaar te maken. Een onbespreekbaar probleem zal nooit opgelost kunnen worden.