Sociale fobie, de kenmerken

Misschien is er dan wel sprake van een sociale fobie. Hierbij ebt de angst in spannende situaties (zoals een spreekbeurt houden of een sollicitatiegesprek) niet weg, maar blijft deze bestaan of telkens terugkomen. Een sociale fobie is een hele lastige aandoening, we leven immers in een wereld vol met anderen en worden dagelijks geconfronteerd met situaties waarin we contact met anderen hebben. Het goede nieuws is dat je op de eerste plaats niet alleen bent: ruim een op de tien mensen krijgt in zijn of haar leven te maken met sociaal fobische klachten (vrouwen hebben er vaker last van dan mannen). Dat is twee keer zoveel als een paniekstoornis. Daarbij is er ook iets te doen aan een sociale fobie.

Herken je jezelf in het volgende?

1. Je bent in gesprek met iemand, maar in plaats van je te richten op wat er verteld wordt, ben je de hele tijd bezig met hoe je overkomt, of je niet bloost en de ander dat ziet, hoe hard je praat etc. Met andere woorden er gaat heel veel aandacht naar jezelf, ook wel ‘zelfgerichte aandacht’ genoemd.
2. Je piekert veel en vaak over hoe andere mensen over je denken, hoe je overkomt, of anderen je niet raar of vreemd vinden.
3. Je vermijdt dingen of voert zogenaamd ‘veiligheidsgedrag’ in. Mensen met een sociale fobie zijn vaak in de loop der tijd een kei geworden in het verzinnen van manieren om spannende situaties te doorstaan. In een gesprek maken ze bijvoorbeeld voortdurend grapjes om maar geen ongemakkelijke stiltes te ervaren, ze dragen een coltrui om eventuele rode vlekken te verdoezelen of slaan een kopje koffie af om maar geen trillende handen te laten zien. Bij vermijding ga je liefst helemaal niet meer naar verjaardagen, sollicitatiegesprekken en meldt je je ziek op de dag dat je een presentatie moet houden.

Het behoeft geen uitleg dat de sociale fobie een stoornis is die hele grote gevolgen kan hebben voor iemands leven. Blijven hangen in een baan die je eigenlijk niet zo leuk vindt, geen hobby’s oppakken omdat je dat te spannend vindt, feestjes vermijden en ga zo maar door.

Wat kan eraan gedaan worden?

Voor de sociale fobie is er een behandeling ontwikkeld. Deze kun je volgen bij een GZ-psycholoog die Cognitieve gedragstherapie geeft. De behandeling bestaat uit verschillende onderdelen. Eerst wordt in kaart gebracht wat je klachten zijn, waar ze mogelijk vandaan komen en in welke mate en in welke situaties je er last van hebt. Afhankelijk van jouw situatie kunnen er vervolgens een heleboel technieken toegepast worden.

Ben je bijvoorbeeld niet zo goed in je mening uiten of voor jezelf opkomen? Dan kan er geoefend worden met assertieve vaardigheden. Ook kun je samen met je psycholoog rollenspellen gaan doen waarin je gaat leren om je te concentreren op het gesprek in plaats van op je eigen sensaties en gewaarwordingen.

Ook kan er gekeken worden naar de gedachten die je hebt. Kloppen deze wel en kun je ze vervangen door andere gedachten? Tot slot kun je gaan oefenen met gedragsexperimenten waarbij je stapsgewijs leert je met minder angst te begeven in sociale situaties.

Zo’n therapie duurt meestal een aantal maanden. Eerst heb je regelmatig gesprekken, zo’n een keer per week of twee weken en naarmate het beter gaat en je meer gaat oefenen buiten de gesprekken om, heb je minder vaak sessies met je therapeut.

Aan het einde van de therapie kijk je samen naar wat je kunt doen om hetgeen je geleerd hebt te blijven toepassen en wat je kunt doen wanneer je terug dreigt te vallen (de zogenaamde terugvalpreventie).

Mensen die deze therapie hebben gevolgd zijn meestal heel opgelucht. Ze doen weer dingen die ze jarenlang niet durfden en staan versteld van wat ze in korte tijd bereiken. Een veelgehoorde opmerking is dan ook ‘had ik dit maar veel eerder gedaan’.

Kijk voor meer informatie over Cognitieve gedragstherapie op www.annaroeden.nl

Een behandeling bij een GZ-psycholoog wordt altijd deels vergoed door de zorgverzekeraar